Rany, krwotoki, oparzenia i urazy

Skaleczenia, otarcia i krew z nosa

Mała rana

1. Umyj ręce i załóż rękawiczki. Jeśli krwawi, dociśnij czysty kompres. Przy bardzo obfitym krwotoku przejdź do działu „Silny krwotok”.
2. Po zatrzymaniu krwawienia wypłucz drobną ranę czystą bieżącą wodą. Oczyść skórę wokół. Nie szoruj wnętrza rany ani nie wydłubuj głęboko wbitych drobin.
3. Osłoń ranę jałowym opatrunkiem lub plastrem. Zmieniaj go, gdy jest zabrudzony, mokry albo odklejony. Obserwuj gojenie.

Nie wlewaj do rany spirytusu, żelu do rąk ani wody utlenionej. Nie syp proszków, nie przykładaj waty. Nie wyciągaj wbitego szkła ani innych głęboko tkwiących przedmiotów.

Potrzebna konsultacja: rana głęboka, rozchodząca się, bardzo brudna, kłuta, po pogryzieniu, z utratą czucia lub ruchu. Lekarz oceni również ochronę przed tężcem, a przy pogryzieniu ryzyko wścieklizny. Narastający ból, zaczerwienienie, ropa lub gorączka wymagają oceny lekarskiej.

Krwawienie z nosa

1. Usiądź i pochyl głowę do przodu. Uciśnij palcami miękką część nosa tuż nad otworami nosowymi.
2. Trzymaj ucisk 10-15 minut bez sprawdzania co chwilę. Oddychaj ustami, wypluwaj krew. Nie odchylaj głowy do tyłu.

Jeśli po 15 minutach ciągłego ucisku nadal krwawi, uzyskaj pilną pomoc medyczną. Dzwoń na 112/999 przy bardzo obfitym krwawieniu, osłabieniu, duszności lub poważnym urazie głowy. Po ustaniu krwawienia unikaj wydmuchiwania nosa i wysiłku.

Silny krwotok

Krew wypływa bardzo szybko, tworzy kałużę lub natychmiast przesiąka ubranie? To może być zagrożenie życia. Uciskaj ranę od razu i wezwij 112 lub 999. Druga osoba może zadzwonić, gdy Ty tamujesz krwotok.

1. Załóż rękawiczki, jeśli są dostępne. Odsłoń miejsce krwawienia i przyłóż gazę, opatrunek lub czysty materiał.
2. Dociskaj mocno, bezpośrednio w miejscu krwawienia. Nie odrywaj co chwilę materiału, żeby zaglądać. Jeśli przesiąka, utrzymuj ucisk, popraw jego miejsce i dołóż materiał; nie buduj grubego stosu bez skutecznego docisku.
3. Po opanowaniu krwawienia zabezpiecz opatrunek bandażem uciskowym. Jeśli tkwi przedmiot, nie usuwaj go; uciskaj po jego bokach i zabezpiecz przed poruszeniem.

Gdy ucisk nie zatrzymuje krwotoku z ręki lub nogi

Użyj fabrycznej opaski do tamowania krwotoków zgodnie ze szkoleniem lub wskazówkami dyspozytora. Umieść ją 5-7 cm powyżej rany, w kierunku tułowia, nie na stawie. Zaciśnij do zatrzymania krwawienia. Zapisz godzinę i pozostaw opaskę widoczną.

Nie luzuj i nie zdejmuj opaski. Nie zakładaj jej na szyję ani tułów. Nie stosuj jej na zwykłe skaleczenie. Cienki sznurek lub drut może poważnie uszkodzić tkanki.

Bladość, zimny pot, osłabienie i splątanie mogą oznaczać wstrząs. Pomóż osobie się położyć, jeśli dobrze to toleruje, okryj i izoluj od ziemi. Nie dawaj jedzenia ani picia. Kontroluj reakcję i oddech.

Otwarta rana klatki piersiowej: dzwoń na 112. Nie zaklejaj jej szczelnie folią. Specjalny opatrunek wentylowy stosuj tylko, jeśli znasz jego użycie.

Oparzenia i chemikalia

Oparzenie gorącą wodą ogniem lub przedmiotem

1. Przerwij działanie ciepła bez narażania siebie. Zdejmij pierścionki, zegarek i luźne ubranie w pobliżu oparzenia. Nie odrywaj niczego przyklejonego do skóry.
2. Chłodź oparzone miejsce chłodną bieżącą wodą przez 20 minut. Chłodź ranę, a resztę ciała chroń przed wychłodzeniem, zwłaszcza u dziecka.
3. Po chłodzeniu luźno osłoń opatrunkiem nieprzylegającym. Możesz położyć na ranie folię spożywczą; nie owijaj nią kończyny i nie przykrywaj twarzy.

Nie używaj lodu, masła, oleju, pasty do zębów ani kremów. Nie przekłuwaj pęcherzy. Opatrunek hydrożelowy nie powinien opóźniać chłodzenia wodą.

Dzwoń na 112/999 przy rozległym lub głębokim oparzeniu, duszności i wdychaniu dymu. Oparzenia twarzy, dłoni, stóp, krocza, dużych stawów oraz oparzenia u małych dzieci wymagają pilnej oceny medycznej. Oparzenia prądem i chemikaliami także wymagają pomocy medycznej.

Substancja żrąca na skórze lub w oku

Chroń siebie. Zdejmij zabrudzoną odzież, unikając kontaktu z substancją. Suchy proszek najpierw ostrożnie strząśnij lub zmieć. Skórę obficie i długo płucz wodą; sprawdź etykietę i słuchaj dyspozytora. Nie próbuj neutralizować kwasu zasadą ani odwrotnie.

Oko: od razu płucz łagodnym strumieniem czystej wody przez co najmniej 20 minut, przy rozchylonych powiekach. Skieruj wypływ z dala od zdrowego oka. Zapewnij pilną pomoc; nie przerywaj płukania, czekając na nią.

Przy wbitym przedmiocie w oku nie usuwaj go i nie uciskaj gałki ocznej. Pilnie wezwij pomoc.

Prąd: nie dotykaj poszkodowanego, dopóki zasilanie nie zostanie bezpiecznie odłączone. Nie zbliżaj się do przewodów wysokiego napięcia; wezwij 112.

Upadek, złamanie i uraz głowy

Bolesna lub zniekształcona kończyna

1. Nie każ chodzić na bolesnej nodze. Podtrzymaj kończynę w pozycji zastanej, np. miękkim ubraniem. Nie prostuj jej i nie nastawiaj kości.
2. Przy urazie ręki zdejmij pierścionki, jeśli można to zrobić łatwo. Temblak może ją podtrzymać, ale nie wymuszaj pozycji, która nasila ból.
3. Otwartą ranę osłoń jałowym opatrunkiem; nie wciskaj wystającej kości. Masywny krwotok tamuj według działu „Silny krwotok”.

Przy prostym stłuczeniu lub skręceniu oszczędzaj miejsce urazu. Zimny okład przez tkaninę na 15-20 minut może zmniejszyć ból. Zdejmij go wcześniej, jeśli skóra drętwieje lub boli. Nie przykładaj lodu bezpośrednio.

Dzwoń na 112/999 przy otwartym złamaniu, ciężkim urazie nogi, miednicy lub kręgosłupa, zaburzeniach czucia, sinej albo zimnej kończynie. Mniejszy uraz z podejrzeniem złamania też wymaga oceny medycznej.

Po uderzeniu w głowę

Niepokojące są: utrata przytomności, narastająca senność, drgawki, wymioty, silny lub nasilający się ból głowy, zaburzenia mowy, widzenia, równowagi albo osłabienie kończyny. Ciężkie objawy wymagają 112/999. Pilnej konsultacji wymaga też uraz u osoby przyjmującej leki przeciwkrzepliwe.

Po silnym upadku lub wypadku ogranicz ruchy głowy i szyi. Nie zdejmuj rutynowo kasku; jeśli przeszkadza w udrożnieniu dróg oddechowych lub RKO, słuchaj dyspozytora. Oddychanie ma pierwszeństwo.

Nawet po drobnym urazie głowy zadbaj o obserwację przez dorosłą osobę przez pierwszą dobę. Pogorszenie wymaga ponownej pomocy. Nie wracaj od razu do sportu.